Centralna Biblioteka Wojskowa

czcionka większa czcionka normalna czcionka mniejsza
05 grudnia 2020
Urodziny Józefa Piłsudskiego – Patrona Centralnej Biblioteki Wojskowej
5 grudnia 1867 roku w Zułowie na Wileńszczyźnie przyszedł na świat Józef Klemens Piłsudski, twórca Legionów Polskich, „Wskrzesiciel Niepodległej Polski”, Naczelnik Państwa i Wódz Naczelny, obrońca Europy przed bolszewicką rewolucją, Patron Centralnej Biblioteki Wojskowej.

Józef Piłsudski przyszedł na świat trzy lata po upadku powstania styczniowego, w rodzinie Marii z domu Billewiczów i Józefa Wincentego Piłsudskiego, komisarza Rządu Narodowego podczas powstania styczniowego. W rozmowie z Arturem Śliwińskim (4 listopada 1931 roku) Marszałek Piłsudski wspominał: „Po ojcu odziedziczyłem zdolności, po matce – charakter”.

Silnie związany z matką i jedenaściorgiem rodzeństwa młody Ziuk wychowywany był w tradycji patriotycznej. Wbrew pozytywistycznym trendom, Maria Piłsudska od najmłodszych lat wpajała swym dzieciom miłość do Polski, przygotowując je na konieczność poświęcenia się dla Niej w walce o odzyskanie niepodległości. W wspomnieniach zatytułowanych „Jak stałem się socjalistą” Józef Piłsudski zwracał uwagę na udział matki w kształtowaniu imponderabiliów: „Matka, nieprzejednana patriotka, nie starała się nawet ukrywać przed nami bólu i zawodów z powodu upadku powstania, owszem, wychowywała nas, robiąc właśnie nacisk na konieczność dalszej walki z wrogiem ojczyzny.”

Atmosfera domu rodzinnego sprawiła, że już jako ośmioletni, nie wyróżniający się spośród rówieśników wzrostem czy też zdolnościami, Ziuk marzył, że gdy dorośnie, doprowadzi do wybuchu powstania i wypędzi Moskali z ziem polskich. Realizacji tego dziecięcego marzenia podporządkował całą młodość i dorosłe życie. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, prof. Ignacy Mościcki w dniu pogrzebu Marszałka Józefa Piłsudskiego powiedział, że „dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek”.

Zaangażowany od młodzieńczych lat w młodzieżowe ruchy narodowe i wyzwoleńcze szybko wszedł w konflikt z tajną carską policją. Już w szkole należał do grona założycieli tajnego koła samokształceniowego „Spójnia”. Podejrzewany, wraz z bratem Bronisławem, o udział w spisku „Narodnej Woli”, planującej zamach na cara Aleksandra III, został aresztowany i skazany na 5 lat zesłania. Represje doznane w twierdzy Pietropawłowskiej, moskiewskim więzieniu na Butyrkach oraz trudy zesłania do Niżnego Nowogrodu, Irkucka, Kiereńska i Tunki ukształtowały jego światopogląd rewolucyjny. Już za życia nazywany „Geniuszem Niepodległości” Piłsudski sformułował koncepcję walki zbrojnej o niepodległość w czasie, gdy wiarę w jej odzyskanie podzielała jedynie znikoma część społeczeństwa polskiego. Konsekwentnie wcielał ją w życie, inicjując przed wybuchem wielkiej wojny powstanie Związku Walki Czynnej i organizacji strzeleckich, a po jej wybuchu – Legionów Polskich. W czasie I wojny światowej brygadier Józef Piłsudski walczył o niepodległość z Rosją, dowodząc I Brygadą Legionów. Nie wahał się rzucić wyzwania Niemcom i Austro-Węgrom, kiedy wymagała tego polska racja stanu, za co po kryzysie przysięgowym w Legionach został internowany i osadzony w twierdzy magdeburskiej. Z myślą o Niepodległej Polsce tworzył Polską Organizację Wojskową. Po uwolnieniu z internowania 10 listopada 1918 roku wrócił do Warszawy, i tam powołany 11 listopada na stanowisko Naczelnika Państwa rozpoczął proces odbudowy państwowości polskiej oraz Wojska Polskiego. Jako Naczelny Wódz poprowadził wojsko do wojny o granicę wschodnią Rzeczypospolitej. W okresie późniejszym, jako mąż stanu o wielkim autorytecie społecznym, czuwał, by odrodzone Państwo Polskie nie pogrążyło się w chaosie „sejmokracji”, sprzeniewierzającej się wartościom demokratycznym, o które walczył od młodzieńczych lat.

Z okazji 153. rocznicy urodzin swego Patrona, Centralna Biblioteka Wojskowa przygotowała wystawę gablotą, prezentującą dostępne w Głównej Książnicy Wojska Polskiego unikatowe fotografie, pocztówki i publikacje z okresu dwudziestolecia międzywojennego.

Wszystkich Czytelników zachęcamy do korzystania z zbiorów udostępnianych w Cyfrowej Bibliotece Wojskowej „Zbrojownia”, zwłaszcza lektury pracy zbiorowej stworzonej w hołdzie Józefowi Piłsudskiemu: „W dziesiątą rocznicę zmartwychwstania Polski!”  (Lwów-Warszawa 1928); publikacji Henryka Cepnika „Józef Piłsudski twórca niepodległego państwa polskiego. Zarys życia i działalności (5 XII 1867-12 V 1935)” (Warszawa 1935) oraz publikacji i pism Marszałka Józefa Piłsudskiego. Wśród cennych zbiorów prezentowych w Cyfrowej Bibliotece Wojskowej miłośnicy historii znajdą również fotografie, pocztówki i ilustracje.

 

Tekst: dr Joanna Kurczab

Foto: ze zbiorów CBW

Zdjęcia

generuj pdf
go-up
Kontakt

Centralna Biblioteka Wojskowa
Ostrobramska 109
04-041 Warszawa
tel. 261817394
fax. 261816940
cbw@ron.mil.pl

    
  • BIP
Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Cookies.