Centralna Biblioteka Wojskowa

czcionka większa czcionka normalna czcionka mniejsza
27 maja 2020
80 rocznica udziału żołnierzy polskich w bitwie o Narwik (27-31 maja 1940 roku)
Stanowisko polskiego karabinu maszynowego pod Narwikiem Bitwa o port Narwik była pierwszym od 1939 roku starciem polskich regularnych jednostek lądowych z Niemcami, jak również pierwszym zwycięstwem aliantów w wojnie z III Rzeszą.

9 kwietnia 1940 roku Niemcy zaatakowały Danię i Norwegię. Pierwszy raz od wypowiedzenia III Rzeszy wojny przez Wielką Brytanię i Francję (3 września 1939 roku), doszło do starcia dużych jednostek lądowych, morskich i powietrznych.

Początkowo główna rola, z uwagi na okalające Norwegię wody, przypadła flocie wojennej. W składzie eskadry brytyjskiej Royal Navy działały również polskie jednostki – okręt podwodny ORP „Orzeł” oraz trzy niszczyciele – ORP „Błyskawica”, ORP „Burza” i ORP „Grom”. Ten ostatni 4 maja 1940 roku został zatopiony przez niemiecki bombowiec. W operacjach morskich u wybrzeży Norwegii brały również udział, w roli transportowców, trzy wielkie statki pasażerskie: MS „Sobieski”, MS „Batory” i MS „Chrobry” (zatopiony 14 maja 1940 roku).

Ważną częścią kampanii norweskiej była bitwa o Narwik, niezamarzający port przeładunkowy szwedzkiej rudy żelaza, usytuowany na północy kraju. Strategicznie położony Narwik stał się areną niemal dwumiesięcznych zmagań, od 9 kwietnia do 8 czerwca 1940 roku. W operacji desantowej i późniejszym zdobyciu miasta wzięły udział jednostki brytyjskie, francuskie, norweskie i polska Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich pod dowództwem gen. bryg. Zygmunta Bohusz-Szyszko.

W nocy z 27 na 28 maja 1940 roku po przygotowaniu artyleryjskim, wykonanym przez brytyjską artylerię okrętową i lądową, 13 Półbrygada Legii Cudzoziemskiej oraz norweski 2 batalion 15 pułku piechoty, wykonały desant przez fiord Rombaken. Bataliony polskie uderzyły na osady Ankenes i Nyborg, uderzając również w kierunku wschodnim na osadę Beisfjord. Po wielogodzinnej ciężkiej walce w trudnym terenie górskim, 2 batalion podhalański przełamał niemiecką obronę opanowując grań nad osadą Nyborg, zdobywając panowanie ogniowe nad Beisfijordem i nad drogą z Narwiku do granicy szwedzkiej. Posuwanie się oddziałów polskich w kierunku Beisfjordu umożliwiło żołnierzom Legii Cudzoziemskiej wdarcie się wieczorem 28 maja wraz z batalionem norweskim do Narwiku i opanowanie tego strategicznego portu. W tym czasie 1 i 4 batalion podhalańczyków opanowały Ankenes i Beisfjord.

Bitwa o Narwik była nie tylko pierwszym zwycięstwem w wojnie z Niemcami ale również pierwszą operacją połączoną aliantów w II wojnie światowej. Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich straciła w Norwegii 97 poległych, 189 rannych i 28 zaginionych.

Zwycięstwo pod Narwikiem nie zostało jednak wykorzystane – siły alianckie zostały w czerwcu 1940 roku ewakuowane na skutek zagrożenia głównego frontu wojny we Francji. Dla polskich żołnierzy i marynarzy była to jednak pierwsza okazja do walki z Niemcami od czasów wojny 1939 roku. Wykazali, nie po raz ostatni, prawdziwe męstwo, determinację i wyszkolenie, wzbudzając podziw i uznanie żołnierzy alianckich jak również niemieckich.

 

Czytelników zainteresowanych tematem kampanii norweskiej 1940 roku oraz bitwy o Narwik, zachęcamy do skorzystania z publikacji dostępnych w zbiorach Centralnej Biblioteki Wojskowej. Poniżej prezentujemy wybór kilku pozycji z naszego zasobu, wraz z linkami przekierowującymi do katalogu online CBW.

Douglas C. Dildy, Dania i Norwegia 1940 : front skandynawski. Poznań 2009

Arnold Jaskowski, Kampania norweska. Glasgow 1944

Michael Tamelander, Niklas Zetterling, Inwazja na Norwegię 1940. Warszawa 2008

Czesław Jeśmian, Północne podróże podhalańskie. Londyn 1940

Witold Biegański, Polacy w bitwie o Narwik. Warszawa 1971

Władysław Dec, Narwik i Falaise. Warszawa 1981

Janusz Odziemkowski, Narwik 1940. Warszawa 2013

Zbigniew Wawer, 1940 Narwik. Warszawa 2016

Jan Meysztowicz, Saga Brygady Podhalańskiej. Warszawa 1987

Tadeusz Panecki, Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich. Warszawa 2014

Jadwiga Nadzieja, Janusz Odziemkowski, Zbigniew Wawer, Bitwy żołnierza polskiego na Zachodzie podczas II wojny światowej : Narwik, Monte Cassino, Falaise. Warszawa 2016

Roland Kaltenegger, Generaloberst Eduard Dietl, dowódca spod Narwiku. Warszawa 2001

 

Tekst: starszy kustosz Marcin Białas
Fotografie: ze zbiorów CBW

1. Zaokrętowanie żołnierzy Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich na statek przed wyruszeniem do Norwegii
2. Pierwszy posiłek żołnierzy Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich po zejściu na ląd w Norwegii
3. Stanowisko polskiego karabinu maszynowego pod Narwikiem
4. Jeńcy niemieccy wzięci do niewoli przez podhalańczyków pod Narwikiem
5. Podhalańczycy w czasie ewakuacji do Francji
6. gen. bryg. Zygmunt Bohusz-Szyszko – dowódca Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich
7. Niszczyciel ORP „Grom” zatopiony 4 maja 1940 roku w czasie kampanii norweskiej

generuj pdf
go-up
Kontakt

Centralna Biblioteka Wojskowa
Ostrobramska 109
04-041 Warszawa
tel. 261817394
fax. 261816940
cbw@ron.mil.pl

    
  • BIP
Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Cookies.