Centralna Biblioteka Wojskowa

czcionka większa czcionka normalna czcionka mniejsza
05 czerwca 2021
77 rocznica „D-Day” – lądowania aliantów w Normandii 6 czerwca 1944 roku.
6 czerwca 1944 roku rozpoczęła się operacja „Overlord”, otwierająca drugi front w Europie. Jej pierwszą fazą był desant w Normandii, największa operacja morsko-desantowa w dziejach świata, której celem było przełamanie Wału Atlantyckiego. Wojskami alianckim dowodził Naczelny Dowódca Alianckich Ekspedycyjnych Sił Zbrojnych generał Dwight Eisenhower. W inwazji uczestniczyły wojska amerykańskie, brytyjskie i kanadyjskie.

Dzień rozpoczęcia operacji został nazwany przez aliantów D-Day, czyli Dzień D, „ten dzień”. Początkowo miał nim być 5 czerwca, jednak ze względu na złe warunki atmosferyczne generał Dwight Eisenhower zdecydował się na odłożenie lądowania o 24 godziny. Brały w nim udział wojska powietrznodesantowe (ok. 24 tysięcy spadochroniarzy i piechoty szybowcowej) oraz wojska lądowe (około 133 tys. żołnierzy piechoty i sił specjalnych). Do ich transportu z Wielkiej Brytanii do Normandii użyto ponad 4 tys. okrętów i barek desantowych. Wśród nich były polskie jednostki – między innymi krążownik ORP „Dragon”, niszczyciele ORP „Błyskawica” i ORP „Piorun” oraz eskortowce ORP „Kujawiak” i ORP „Ślązak”, a także polskie statki pasażerskie i towarowe zmobilizowane na czas wojny jako transportowce wojsk i zaopatrzenia. MS „Batory” i MS „Sobieski” przewoziły żołnierzy, a SS „Chorzów”, SS „Katowice”, SS „Kmicic”, SS „Kraków”, SS „Narew” i SS „Poznań” służyły do transportu broni i zaopatrzenia.

Operację lądowania wojsk sprzymierzonych w Normandii osłaniali polscy lotnicy ze 131. i Skrzydła Myśliwskiego i 133. Skrzydła Myśliwskiego W sumie pierwszego dnia inwazji przez kanał La Manche przerzucono około 156 tys. alianckich żołnierzy.

Poprzedzone silnym bombardowaniem lądowanie zostało przeprowadzone na plażach oznaczonych kryptonimami: „Utah” (amerykańska 4 DP), „Omaha” (amerykańskie 1 i 29 DP), „Gold” (brytyjskie 49 i 50 DP), „Juno” (kanadyjska 3 DP) i „Sword” (brytyjska 3 DP). Na większości z nich nie napotkano silnego oporu. Wyjątkiem była pięciokilometrowa, najsilniej ufortyfikowana plaża „Omaha”, na której zginęło około 3 tys. amerykańskich żołnierzy. Duże straty ponieśli też Kanadyjczycy lądujący na plaży Juno –  pierwszy rzut stracił 50% swojego stanu osobowego.

Po opanowaniu przez aliantów przyczółków na wybrzeżu Normandii 6 czerwca 1944 roku nastąpił okres względnej równowagi sił, podczas którego punkt ciężkości stanowiły walki o Caen.  Kulminacyjny moment kampanii we Francji stanowiła zwycięska bitwa pod Falaise w sierpniu 1944 roku, w której brała udział m.in. polska 1 Dywizja Pancerna dowodzona przez gen. bryg. Stanisława Maczka. Okrążenie i rozbicie wojsk niemieckich w „kotle Falaise” umożliwiło aliantom wyjście na linię Sekwany i wyzwolenie Paryża 25 sierpnia 1944 roku. Operacja „Overlord” ostatecznie zakończyła się 30 sierpnia wraz z wycofaniem się ostatniej niemieckiej jednostki za Sekwanę.

Czytelników zainteresowanych tematem zachęcamy do zapoznania się z wybraną literaturą przedmiotu znajdującą się w zbiorach CBW:

  1. 10 dni do D-Day : ostatnie chwile przed wyzwoleniem Europy / David Stafford ; tł. [z ang.] Władysław Jeżewski, Maciej Antosiewicz. - Warszawa : MAGNUM, 2004. 
  2. Alianci lądują! : Normandia 1944 / Paul Carell ; przeł. Kazimierz Szarski. - Warszawa : Bellona, cop. 2006. 
  3. Caen 1944 : krwawy miesiąc Montgomery'ego / tekst Ken Ford. - Poznań : Amercom SA, 2010. 
  4. D-Day : bitwa o Normandię / Antony Beevor ; przekł. Magdalena Komorowska. - Kraków : Wydawnictwo "Znak", 2010. 
  5. D-Day 6 czerwca 1944 : przełomowa bitwa II wojny światowej / Stephen E. Ambrose ; przekł. Magdalena Słysz, Krzysztof Obłucki. - Warszawa : "Magnum", cop. 1999. 

Z okazji rocznicy w holu Biblioteki prezentowana jest wystawa gablotowa.

Tekst: starszy kustosz Zofia Kunert

Foto: ze zbiorów CBW

Zdjęcia

generuj pdf
go-up
Kontakt

Centralna Biblioteka Wojskowa
Ostrobramska 109
04-041 Warszawa
tel. 261817394
fax. 261816940
cbw@ron.mil.pl

    
  • BIP
Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Cookies.