Centralna Biblioteka Wojskowa

czcionka większa czcionka normalna czcionka mniejsza
08 maja 2020
75 rocznica zakończenia II wojny światowej w Europie
7 maja 1945 roku. Generał Alfred Jodl (w środku) podpisuje akt kapitulacji III Rzeszy w Reims. 8 maja 1945 roku miała miejsce bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy Niemieckiej wobec zachodnich aliantów i ZSRR, tym samym zakończono II wojną światową w Europie.

Na przełomie kwietnia i maja 1945 roku większa część Europy była już wolna od wojsk niemieckich. 30 kwietnia kanclerz III Rzeszy Adolf Hitler popełnił samobójstwo, zaś 2 maja skapitulował Berlin.

6 maja 1945 roku do Reims przyleciał z Flensburga generał Alfred Jodl z pełnomocnictwem do podpisania kapitulacji od admirała Karla Dönitza, pełniącego po śmierci Hitlera funkcję prezydenta III Rzeszy oraz naczelnego dowódcy Wehrmachtu. Kapitulację podpisano wczesnym rankiem 7 maja o godzinie 02.41, z terminem wejścia w życie 8 maja o godzinie 23.01. Dowództwo niemieckie zobowiązało się do natychmiastowego przekazania decyzji o kapitulacji właściwym dowódcom i zapewnienia wykonania wszelkich dalszych rozkazów wydanych przez głównodowodzącego alianckich sił ekspedycyjnych i radzieckiego naczelnego dowództwa. Kapitulację podpisał generał Alfred Jodl wobec generałów Waltera Bedella Smitha i Iwana Susłoparowa, reprezentujących odpowiednio aliantów zachodnich i naczelne dowództwo Armii Czerwonej, oraz wobec reprezentującego armię francuską generała Françoisa Seveza jako świadka.

Stalin uznał jednak, że Związek Radziecki jako główne mocarstwo koalicji antyniemieckiej nie może zaakceptować tej formy przypieczętowania zwycięstwa nad III Rzeszą, zakwestionował ostateczny status kapitulacji w Reims i zażądał podpisania końcowej kapitulacji na gruzach zdobytego i zajętego przez Armię Czerwoną Berlina, tym razem w obecności przedstawicieli naczelnych dowództw czterech głównych państw sojuszniczych.

8 maja 1945 roku brytyjski samolot wojskowy dostarczył na berlińskie lotnisko Tempelhof trzyosobową delegację niemiecką z feldmarszałkiem Wilhelmem Keitlem na czele. Przygotowany dokument zawierał te same warunki bezwarunkowego poddania się wojsk niemieckich, jakie ustalono poprzedniego dnia w Reims. Około północy tego samego dnia alianci przyjęli bezwarunkową kapitulację Niemiec w kwaterze głównej marszałka Gieorgija Żukowa w podberlińskim Karlshorst. Ze strony niemieckiej podpisali go admirał Hans-Georg von Friedeburg, feldmarszałek Wilhelm Keitel i generał Hans Jürgen-Stumpff, ze strony alianckiej, jako przedstawiciel naczelnego dowództwa Armii Czerwonej w roli sygnatariusza wystąpił marszałek Gieorgij Żukow, alianci zachodni powierzyli to zadanie brytyjskiemu generałowi lotnictwa Arthurowi Tedderowi. Ponadto dokument podpisali jako świadkowie naczelny dowódca amerykańskiego lotnictwa strategicznego generał Carl Spaatz i dowódca 1. armii francuskiej generał Jean de Lattre de Tassigny.

Kapitulacja III Rzeszy zakończyła działania wojenne w Europie. Nadal jednak toczyły się walki z Japonią na Dalekim Wschodzie. Dopiero jej kapitulacja, 2 września 1945 roku, była końcem II wojny światowej, która pochłonęła życie ponad 50 milionów ofiar poległych, zamordowanych i zmarłych w wyniku działań wojennych. W tej wstrząsającej liczbie 5,6 do 5,8 milionów stanowili obywatele polscy.


Czytelników zainteresowanych tematem końcowego etapu działań wojennych i zakończenia II wojny światowej w Europie, zachęcamy do skorzystania z publikacji dostępnych w zbiorach Centralnej Biblioteki Wojskowej. Poniżej prezentujemy wybór kilku pozycji z naszego zasobu, wraz z linkami przekierowującymi do katalogu online CBW.

Peter Antill, Berlin 1945: koniec Tysiącletniej Rzeszy. Poznań 2011

Wilhelm Tieke, Pomiędzy Odrą a Łabą : bitwa o Berlin 1945. Oświęcim 2018

Antony Beevor, Berlin: upadek 1945. Kraków 2009

Władimir Bieszanow, 1945: rok zwycięstwa. Warszawa 2013

David L. Robbins, Koniec wojny: gra o Berlin. Warszawa 2001

Karl Bahm, Berlin 1945. Warszawa 2015

Roland Kaltenegger, Operacja Twierdza Alpejska. Warszawa 2002

Helmut Altner, Berliński żołnierz: wspomnienia siedemnastoletniego obrońcy Rzeszy. Warszawa 2010

Robin Cross, Strącony orzeł: ostatnie dni Trzeciej Rzeszy. 1997

Gregor Dallas, Zatruty pokój: 1945 - wojna, która się nie skończyła. Wrocław 2012

 

 7 maja 1945 roku. Generał Alfred Jodl (w środku) podpisuje akt kapitulacji III Rzeszy w Reims

8 maja 1945 roku. Feldmarszałek Wilhelm Keitel podpisuje akt kapitulacji III Rzeszy w Karlshorst.

 

Tekst: starszy kustosz Marcin Białas

Fotografie ze zbiorów CBW

 

generuj pdf
go-up
Kontakt

Centralna Biblioteka Wojskowa
Ostrobramska 109
04-041 Warszawa
tel. 261817394
fax. 261816940
cbw@ron.mil.pl

    
  • BIP
Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Cookies.