Centralna Biblioteka Wojskowa
Aktualności
Wywiad i kontrwywiad II Rzeczypospolitej wobec groźby wybuchu wojny w 1939 r. Konferencja naukowa w Centralnym Ośrodku Szkolenia i Edukacji ABW w Emowie
09.10.2019

W dniach 9 i 10 października 2019 roku, w siedzibie Centralnego Ośrodka Szkolenia i Edukacji ABW im. gen. dyw. Stefana Roweckiego "Grota" w Emowie odbyła się konferencja naukowa nt. "Wywiad i kontrwywiad II Rzeczypospolitej wobec groźby wybuchu wojny w 1939 r.". To już po raz szesnasty w Emowie, wzorem lat ubiegłych, spotkali się najlepsi w kraju znawcy przedmiotu, by obradować nad dziejami polskich służb wywiadowczych. Konferencję patronatem honorowym objęli Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego prof. dr hab. Piotr Pogonowski oraz Szef Służby Wywiadu Wojskowego gen. bryg. Andrzej Kowalski.


Po powitaniu uczestników konferencji przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego prof. dr hab. Piotra Pogonowskiego odczytano list od premiera rządu Mateusza Morawieckiego do jej organizatorów i uczestników. Następnie wyemitowano film pt. "Gen. bryg. Zbigniew Nowek (1959-2019). In memoriam".


W programie dwudniowej konferencji znalazło się 37 referatów, z powodu nieobecności kilku autorów wygłoszono 28. Zostały one zgrupowane w siedmiu sesjach. Wśród uczestników znaleźli się przedstawiciele kilku ośrodków naukowych i dydaktycznych z całego kraju. Obok prelegentów obecnych w Emowie od lat (m.in. prof. prof. Henryk Ćwięk, Tadeusz Dubicki, Marek Kornat, Bogusław Polak i Michał Polak), wyniki swoich badań przedstawili także historycy młodszego pokolenia.


Tematyka wystąpień obejmowała najważniejsze aspekty działań operacyjnych polskiego wywiadu i kontrwywiadu w okresie poprzedzającym wybuch wojny. Działań skierowanych przede wszystkim, co zrozumiałe, na Niemcy i ZSRR, ale faktycznie także prowadzonych w wielu innych krajach świata, na terenach wywiadowczych zmagań z najgroźniejszymi sąsiadami Rzeczypospolitej. Wyzwania organizacyjne i finansowe na miarę mocarstwa, ale (ten kontekst w wystąpieniach na ogół pozostaje niedostrzegany) dla kraju biednego, ledwo co odrodzonego z ponad stuletniej niewoli niezwykle trudne.


Tematyka różnorodna, prowokująca do dyskusji i polemik, otwierająca nowe obszary badawcze, co przy tak znacznej liczbie referatów wydaje się zrozumiałe. Historycy, jak zauważyli płk Adam Gwiazdowski i ppłk dr Marek Świerczek z ABW, zajmują się głównie badaniem skutków jakichś działań. Tymczasem, znacznie więcej pozostaje do wyjaśnienia przyczyn takiego, a nie innego rozwoju wydarzeń z przeszłości. I tu pojawiają się bariery. Tragiczne losy polskich archiwaliów w okresie II wojny światowej i w latach późniejszych - zniszczenia dokonane przez okupantów, przejmowanie przez nich dokumentów ocalałych oraz ich fałszowanie, wymagają od badaczy ogromnej wiedzy i umiejętności krytycznego odczytywania źródeł.


Część merytoryczną konferencji zakończyła dyskusja, nie mniej interesująca od wygłoszonych referatów.


W konferencji udział wzięli zaproszeni goście, spośród których przede wszystkim wypada wymienić gości specjalnych - bratanicę gen. Stefana Roweckiego "Grota" prof. dr hab. Krystynę Rowecką-Trzebicką, prezesa Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej prof. dr hab. Leszka Żukowskiego oraz wiceprezesa tej organizacji Jerzego Żelaśkiewicza. Ponadto obecni byli kombatanci, przedstawiciele innych uczelni, instytucji i organizacji. CBW reprezentował pełnomocnik Dyrektora Biblioteki ds. naukowych dr Adam Gałkowski.


W podsumowaniu obrad prof. dr hab. Bogusław Polak podkreślił znaczenie konferencji organizowanych przez Centralny Ośrodek Szkolenia i Edukacji ABW dla badań nad historią polskich służb wywiadowczych w 1. połowie XX wieku. Konferencje te, za każdym razem skupiając najwybitniejszych znawców problematyki, dotychczas zaowocowały imponującym dorobkiem badawczym i wydawniczym. Prezentując bardzo wysoki poziom merytoryczny, jak zauważył prof. Polak, pełnią zarazem rolę integracyjną środowiska.


Referaty z konferencji, podobnie jak w latach poprzednich, zostaną opublikowane w specjalnym tomie materiałów ABW.



Tekst: dr A. Gałkowski, pełnomocnik Dyrektora CBW ds. naukowych
Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych