Centralna Biblioteka Wojskowa
Aktualności
75 rocznica wyzwolenia Ankony
18.07.2019
18 lipca 1944 roku dowodzony przez gen. Władysława Andersa 2 Korpus Polski wyzwolił portowe miasto Ankona nad Morzem Adriatyckim.

Po bitwie o Monte Cassino i zdobyciu Rzymu (4 czerwca 1944 roku), wojska sprzymierzone przeszły do pościgu za wycofującymi się jednostkami niemieckimi. Rozwój operacji bojowych nie układał się jednak po myśli aliantów. Wbrew oczekiwaniom Niemcy wszędzie stawiali opór, skutecznie opóźniając tempo pościgu. Sytuację dodatkowo komplikowały wydłużające się linie zaopatrzenia z głównego portu w Pescarze. Potrzeba opanowania nowych portów stała się sprawa kluczową. Alianccy stratedzy wybrali Livorno nad Morzem Tyrreńskim i Ankonę położoną nad Adriatykiem. Próby opanowania Livorno rozbiły się o twardy opór Niemców. Zadanie zdobycia Ankony przypadło 2 Korpusowi Polskiemu, którego żołnierze regenerowali siły i uzupełniali straty po bitwie o Monte Cassino. 8 czerwca 1944 roku korpus otrzymał zadanie rozwinięcia natarcia na samodzielnym kierunku operacyjnym wzdłuż Adriatyku na Ankonę. Ponieważ jednostki polskie nie zdążyły uzupełnić swoich strat i posiadały duże niedobory, wzmocnione zostały Włoskim Korpusem Wyzwolenia oraz brytyjskim 7 pułkiem huzarów pancernych i dwoma pułkami artylerii.


Natarcie 2 Korpusu wzdłuż Adriatyku rozpoczęło się 17 czerwca 1944 roku. Obfitowało ono w walki stoczone nad rzeką Chienti, o wzgórza Loreto, nad rzeką Musone na wzniesieniach Monte Della Crescia i Offagna. Po miesiącu ciężkich zmagań Polacy dotarli pod Ankonę i 17 lipca rozpoczęli natarcie na miasto. By uniknąć strat przy czołowym uderzeniu gen. Władysław Anders postanowił zmylić nieprzyjaciela i obejść od południa jego pozycje obronne wiążąc go jednocześnie od czoła. 3 Dywizja Strzelców Karpackich przeprowadziła działania demonstracyjne wzdłuż wybrzeża Adriatyku, tymczasem siły główne korpusu - 2 Brygada Pancerna i 5 Kresowa Dywizja Piechoty - zaczęły obchodzić Ankonę od południa. Chodziło o odcięcie oddziałów niemieckich wycofujących się z miasta drogą w kierunku północnym. Gdy rozstrzygały się losy operacji, gen. Władysław Anders rozkazał rozpoczęcie działań pościgowych 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Niemcy nie stawiali większego oporu wycofując się w kierunku morza. 18 lipca 1944 roku o godz. 14.30 Pułk Ułanów Karpackich wkroczył do Ankony.


Zadanie postawione 2 Korpusowi przez dowódcę brytyjskiej 8 Armii zostało wykonane. Szybkie opanowanie miasta nie pozwoliło Niemcom na poważne uszkodzenie portu, który już po dziesięciu dniach zaczął funkcjonować jako baza zaopatrzenia dla całej brytyjskiej 8 Armii i części 5 Armii Amerykańskiej. Dzięki opanowaniu portu skrócono znacznie dostawy materiału wojennego, kładąc kres ciągłemu wydłużaniu się alianckich linii zaopatrzeniowych, wiodących z portów Neapolu, Tarentu i Bari.


Pościg wzdłuż Adriatyku i bitwa o Ankonę kosztowały 2 Korpus Polski 496 poległych, 1789 rannych i 139 zaginionych. Straty niemieckie wyniosły około 800 zabitych, 2400 rannych i 800 jeńców.


Bitwa o Ankonę była jedyną samodzielnie zaplanowaną i dowodzoną operacją Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w okresie II wojny światowej.


Czytelników zainteresowanych tematem bitwy o Ankonę 1944 roku, zachęcamy do skorzystania z publikacji dostępnych w zbiorach Centralnej Biblioteki Wojskowej. Poniżej prezentujemy wybór kilku pozycji z naszego zasobu, wraz z linkami przekierowującymi do katalogu online CBW.


Marek Gałęzowski, Nad Adriatyk! : zdobycie Ankony. Warszawa 2018 [LINK]


Witold Biegański, Ankona. Warszawa 1986 [LINK]


Monte Cassino, Ankona, Bolonia 1944-2004 : żołnierze 2 Korpusu Wojska Polskiego we Włoszech, red. nauk. Witold Żdanowicz. Katowice - Warszawa 2004 [LINK]


Zbigniew Wawer, Tadeusz Kondracki, Mariusz Skotnicki, 2 Korpus Polski. Warszawa 2016 [LINK]


Witold Biegański, Waldemar Strzałkowski, Od Rzymu do Alp. Warszawa 1987 [LINK]


Polskie oddziały pancerne na Zachodzie. 2 Brygada Pancerna, red. prowadzący Krzysztof Mijakowski ; red. merytoryczna Juliusz S. Tym, Zbigniew Lalak. Warszawa 2014 [LINK]


Zbigniew Wawer, 3 Dywizja Strzelców Karpackich w kampanii włoskiej 1944-1945: (umundurowanie i wyposażenie). Białystok 1994 [LINK]


5 Kresowa Dywizja Piechoty 1941-1947 : zarys dziejów, oprac. Zbigniew Wawer; koordynator i red. Andrzej Suchcitz. Londyn 2012 [LINK]


Czołgi z 2 Brygady Pancernej na drodze wiodącej przez miasteczko Castelferretti, rejon Ankony, 18 lipca 1944 roku

Żołnierze 3 Dywizji Strzelców Karpackich w Ankonie, lipiec 1944 roku

Tekst: MB
Foto: ze zbiorów CBW
Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych