Centralna Biblioteka Wojskowa
Aktualności
Polskie barwy narodowe
06.02.2019
188 lat temu ustanowione zostały polskie barwy narodowe.

"Barwy" od najdawniejszych czasów stanowią nieodzowny element rozpoznawalności grup społecznych, narodów i państw. Kolory biały i czerwony nie stały się polskimi barwami narodowymi z dnia na dzień. Moment decyzji w tej sprawie poprzedziła kilkusetletnia historia. Właściwą okazją do określenia własnych "barw" okazało się Powstanie Listopadowe 1830/1831.


Na posiedzeniu w dniu 7 lutego 1831 roku, Sejm Królestwa Polskiego podjął uchwałę o barwach narodowych. "Izba Senatorska i Izba Poselska, po wysłuchaniu Wniosków Komisji Sejmowych, zważywszy potrzebę nadania jednostajnej oznaki, pod którą winni się łączyć Polacy, postanowiły i stanowią:

Artykuł 1. Kokardę Narodową stanowić będą kolory herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, to jest kolor biały z czerwonym.

Artykuł 2. Wszyscy Polacy, a mianowicie Wojsko Polskie te kolory nosić mają w miejscu, gdzie takowe oznaki dotąd noszonymi były [...]".


Uchwałę tę potwierdził i doprecyzował Sejm w Ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 roku o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej, w której czytamy m.in.: "Za barwy Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się kolory biały i czerwony, w podłużnych pasach równoległych, z których górny - biały, zaś dolny - czerwony".


Do barw narodowych odnosi się Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku. W jej Preambule (art. 28 - "zasada ochrony symboli narodowych", p. 2 i 5) znajdujemy przypomnienie kolorów białego i czerwonego oraz informację, że szczegóły "określa ustawa". W przypadku Ustawy (z 31 stycznia 1980 roku o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, z późniejszymi zmianami), w jej artykułach 1. 4 i 5 "barwy" wymienione zostały wśród "symboli Rzeczypospolitej Polskiej", których "każdy ma prawo używać", w szczególności "w celu podkreślenia znaczenia uroczystości, świąt lub innych wydarzeń". Ustawa przypomina przy tym, że symbole te należy otaczać "czcią i szacunkiem", pozostają one bowiem "pod szczególną ochroną prawa, przewidzianą w odrębnych przepisach".


Tak określone barwy narodowe, od stu osiemdziesięciu ośmiu lat stanowią składniki flagi państwowej. Podczas konfliktów zbrojnych pozwalały, a obecnie podczas misji zagranicznych nadal pozwalają, określać pozycje oddziałów polskich. W czasach pokoju - wskazują siedziby władz i instytucji.


Barwy biało-czerwone wykorzystywane są również w innych znakach państwowych, w urzędowych drukach i na stronach internetowych. Są obecne na afiszach, w dekoracjach wydarzeń okolicznościowych - zarówno podczas oficjalnych uroczystości państwowych, jak i w masowych projektach historycznych i kulturalnych. Stało się już tradycją, że podczas międzynarodowych wydarzeń sportowych, drużyny polskie często określane są mianem "biało-czerwonych", dzięki czemu barwy narodowe należą dzisiaj do najbardziej rozpoznawalnych symboli w rodzinie państw i narodów.

Tekst: A.G.
Grafika: ze zbiorów CBW


Reprezentacyjny Zespół Artystyczny Wojska Polskiego


Sztandar 11 Pułku Strzelców Wielkopolskich
Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych