Centralna Biblioteka Wojskowa
Aktualności
100-lecie Powstania Wielkopolskiego
27.12.2018
27 grudnia 1918 roku społeczeństwo polskie zdecydowanie stanęło do walki o włączenie terytorium Wielkopolski w skład niepodległego państwa polskiego.

Wybuch starć na ulicach Poznania odbił się głośnym echem na ziemiach zaboru pruskiego i pociągnął za sobą zdecydowaną reakcję Polaków. Należy pamiętać że rozejm z 11 listopada 1918 roku, w pojęciu prawa międzynarodowego, w niczym nie zmienił sytuacji Wielkopolski, nadal wchodzącej w skład związkowego państwa pruskiego, wraz z utrzymaniem dotychczasowego podziału administracyjnego.

W pierwszym okresie powstania, do końca 1918 roku, Polakom udało się zdobyć większą część Poznania. Ostatecznie miasto zostało wyzwolone 6 stycznia 1919 roku, zaś do połowy tego miesiąca wyzwolono większą część Wielkopolski. Walki o znacznym natężeniu ustały w połowie lutego 1919 roku. Dzięki zabiegom dyplomacji polskiej i poparciu ze strony Francji,  16 lutego 1919 roku Niemcy zostali zmuszeni do zaprzestania działań wojennych i podpisania z państwami Ententy rozejmu w Trewirze. Polskie oddziały zostały uznane jako wojska po stronie koalicji, zaś front wielkopolski przyjęty za front walki państw sprzymierzonych.

Jednakże, mimo podpisania rozejmu, Niemcy podejmowali nadal działania zaczepne, ostrzeliwując posterunki powstańcze ogniem artylerii i broni maszynowej. W czerwcu 1919 roku planowali przeprowadzenie ofensywy przeciwko ziemiom polskim, chcąc wywrzeć wpływ na warunki traktatu pokojowego w Wersalu. W ciągu kilku miesięcy powstania siły zbrojne Wielkopolski przekształciły się w regularną armię, liczącą około stu tysięcy żołnierzy. Ostateczne zwycięstwo przypieczętował podpisany 28 czerwca 1919 traktat wersalski, w wyniku którego do Polski powróciła prawie cała Wielkopolska.

Powstanie wywarło poważny wpływ na położenie odbudowującego się państwa, szczególnie w dziedzinie jego scalania i ustalenia zachodniej i północnej granicy, w dziedzinie wzmożenia świadomości narodowej, czy też w dziedzinie polityki zagranicznej.

Sukces czynu zbrojnego Wielkopolan z lat 1918-1919 był wypadkową wielu elementów natury politycznej, wojskowej i społecznej. Doskonałe przygotowanie powstania było logiczną konsekwencją codziennej, wytrwałej, pełnej wyrzeczeń i poświęceń pracy patriotyczno-narodowej, umożliwiającej społeczeństwu polskiemu przetrwanie niewoli pruskiej. Wielkopolanie umiejętnie łączyli w sobie zdolności żołnierskie z dobrym gospodarowaniem, zmysłem organizacyjnym i zdyscyplinowaniem, a w sprzyjającym momencie rozwoju wydarzeń na arenie międzynarodowej orężem wyzwolili większą część Wielkopolski i przekazali odrodzonemu państwu polskiemu.

Tekst: MB
Foto: ze zbiorów CBW
 
Strzelcy Wojsk Wielkopolskich defilują przed Misją Koalicyjną. Poznań, 2 marca 1919 roku.

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych