Centralna Biblioteka Wojskowa
Aktualności
25.10.2018
 

Dzień 24 października 2018 roku był w Belwederze dniem Fundacji im. Janusza Kurtyki. Na spotkaniu ogłoszono wyniki Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki, a następnie odbyła się konferencja nt. „Dwie Niepodległości: 1918-1989”. Wydarzenie to, wpisujące się w serię wydarzeń naukowych i kulturalnych związanych z setną rocznicą odzyskania przez Polskę Niepodległości, zorganizowała Fundacja im. Janusza Kurtyki.
W drugiej części spotkania odbyła się debata nt. „Dwie Niepodległości: 1918-1989”. Wzięli w niej udział znani historycy – prof. prof. Andrzej Dudek, Marek Cichocki i Andrzej Chwalba, a po stronie publiczności – historycy i przedstawiciele innych środowisk zainteresowanych najnowszą historia Polski. Debatę poprowadził prof. Filip Musiał. CBW reprezentował kustosz w Ośrodku Informacji Naukowej, dr Adam Gałkowski.
Konkurs i konferencję uświetnił koncert wojskowych pieśni patriotycznych w wykonaniu solistów Filharmonii Krakowskiej z towarzyszeniem fortepianu.

Po części oficjalnej, prezes Fundacji Paweł Kurtyka, przedstawił kierowaną przez siebie organizację – jej cele, program i działalność. Priorytetem Fundacji jest walka z ignorancją i stereotypami na temat historii Polski za granicą, poprzez wzrost dostępności polskiej literatury naukowej z dziedzin humanistycznych, społecznych i prawnych w języku angielskim. Celowi temu powinna służyć forma Nagrody Fundacji – przekład wyróżnionej pracy na angielski i jej publikacja w Stanach Zjednoczonych.
Laureatem tegorocznej Nagrody został, wybrany spośród 28 kandydatów, prof. Andrzej Chwalba, za książkę „Wielka Wojna Polaków 1914-1918”. Jury Fundacji przyznało także 2 wyróżnienia.

Zasadniczym przedmiotem debaty były – jak napisano w programie – „refleksje nad odzyskaniem wolności 100 lat temu oraz suwerenności przed 30 laty”. Tak sformułowany temat musiał skłaniać uczestników konferencji do dyskusji. W ten sposób rozpoczął  też swoje wystąpienie prof. Andrzej Dudek z UKSW porównując oba wielkie wydarzenia z najnowszych dziejów Polski w aspektach politycznym, ekonomicznym i administracyjnym. Prof. Dudek dokonał zestawienia zasadniczych problemów odradzającej się w 1918 roku z powojennych zniszczeń Rzeczypospolitej, z upadającą gospodarczo Polską Ludową. Przedstawił zagadnienia scalenia Polski porozbiorowej w jeden organizm państwowy, poziomu elit politycznych, publicznej debaty i społecznej mobilności wokół idei odbudowy państwa.
Kolejny mówca, prof. Andrzej Chwalba, zwrócił uwagę m.in. na kwestie związane z odziedziczonym po czasie rozbiorów poziomem oświaty, społecznej mobilności i mniejszości narodowych, oraz – po upadku PRL.
Podejście porównawcze obu historyków skłoniło z kolei dyrektora Muzeum Historii Polski Roberta Kostro do refleksji, że w ocenach, w diagnozie sytuacji w jakich Polska w 1918 r. „odzyskała wolność” i w 1989 r. – „suwerenność”, wciąż daje się zauważyć tendencja do idealizowania II Rzeczypospolitej. Tendencja skądinąd zrozumiała, lecz utrudniająca ocenę obiektywną.
Głos Zbigniewa Raua, który w porównaniach sytuacji w jakich znalazła się Polska w latach 1918 i 1989, nawiązał ponadto do kwestii instytucjonalizacji życia publicznego, partii politycznych, sztuki debaty publicznej, „polskiej racji stanu” i kontekstu międzynarodowego (interesy obcych mocarstw w Polsce), debaty nie zakończył.
Inaczej być nie mogło, ponieważ – jak na koniec zauważył prof. Andrzej Dudek, zasadniczym celem konferencji była inspiracja do refleksji i dyskusji wokół dwóch najważniejszych wydarzeń w historii Polski minionego stulecia. Cel ten został przez organizatorów osiągnięty.

Tekst: A. Gałkowski, Ośrodek Informacji Naukowej CBW

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych