Centralna Biblioteka Wojskowa
Aktualności
100-lecie obrony Lwowa
02.11.2018
Walki o Lwów w listopadzie 1918 roku to przykład heroicznego poświęcenia Polaków dla idei utworzenia niepodległego państwa.

Wojna polsko-ukraińska o wschodnią Galicję była nie tylko pierwszym konfliktem zbrojnym, jaki musiała rozstrzygnąć odradzająca się Rzeczpospolita, ale stała się istotną częścią procesu budowy polskiego państwa na obszarze byłego zaboru austriackiego. Dla obu społeczeństw - polskiego i ukraińskiego, Lwów był najważniejszym celem zmagań, zaś listopadowe zmagania o to miasto najmocniej ukształtowały polską świadomość historyczną.

Walki w mieście rozpoczęły się 1 listopada 1918 roku, gdy Ukraińcy (z armii austro-węgierskiej) opanowali większość gmachów publicznych i ogłosili utworzenie Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej ze stolicą we Lwowie. Spontanicznie zorganizowane oddziały polskie liczyły ponad 6 tysięcy osób, w tym 1400 uczniów szkół powszechnych i średnich, zwanych „Orlętami Lwowskimi”. Najbardziej znanymi wśród nich byli: Jerzy Bitschan (1904-1918), najmłodszy ochotnik wśród obrońców Lwowa, poległy na Cmentarzu Łyczakowskim oraz Antoni Petrykiewicz (1915-1919), najmłodszy kawaler Orderu Wojennego Virtuti Militari, zmarły wyniku odniesionych ran. Dowództwo nad polskimi oddziałami objął kpt. Czesław Mączyński. Wśród wyróżniających się w walkach oficerów byli późniejsi generałowie Wojska Polskiego: Roman Abraham, Bernard Mond i Mieczysław Boruta-Spiechowicz.

22 listopada 1918 roku wojska ukraińskie zostały wyparte ze Lwowa przez polskich obrońców tego miasta oraz dzięki przybyłej odsieczy Wojska Polskiego. W listopadowych walkach zginęło 439 obrońców Lwowa. Najliczniejszą wśród nich grupę – 109 osób – stanowili uczniowie szkół średnich.

Wojska ukraińskiej Armii Halickiej, po wycofaniu się z miasta rozpoczęły jego oblężenie. 15 maja 1919 roku, oddziały Wojska Polskiego dowodzone przez ppłk. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego, zmusiły wojska ukraińskie do wycofania się. 22 maja oblężenie Lwowa zostało zakończone.

Militarny finał wojny nastąpił 27 czerwca 1919 roku, kiedy to do Galicji przybył Wódz Naczelny Józef Piłsudski. Następnego dnia rozpoczęła się decydująca ofensywa Wojska Polskiego. Dysponując znaczną przewagą, polskie oddziały złamały ukraińską obronę i 17 lipca 1919 roku wyparły przeciwnika za Zbrucz.

Lwów był zawsze najbardziej bez trwogi. Tu serca Polski biły najsilniej. Kto pragnął odetchnąć uczuciem wolności i pracą swoją nawiązać nic tradycji walki, musiał oprzeć pracę o Lwów, by móc oddychać powietrzem Polski, być bliżej swobody, tu, gdzie biły serca rwące się do wolności. Na tarczy waszej herbowej wypisane są słowa: „zawsze wierny!” i dlatego iluż tu wiernych szukało ucieczki. Ilu wiernych złożyło tu głowy, by swym duchem otoczyć opieką to, co tu w sercach najgoręcej żyło – wiarę, że jeszcze nie zginęła. Niech mi będzie wolno jako temu, który tu we Lwowie o ruchu zbrojnym marzył i w czyn realizować go się starał, złożyć osobistą podziękę miastu, które mnie i moich uczniów chowało, gorącym uczuciem grzało
Józef Piłsudski, przemówienie w ratuszu, 22 listopada 1920 roku, w dniu odznaczenia miasta Lwowa Orderem Virtuti Militari

Tekst: MB
Foto: ze zbiorów CBW

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych