Centralna Biblioteka Wojskowa
Aktualności
12.09.2018
W dniu 11 września 2018 roku, w gmachu Senatu przy ulicy Wiejskiej odbyło się sympozjum naukowe na temat Od Niepodległej do Niepodległej 1918-1989.

Spotkanie to, zorganizowane w 100-lecie odzyskania przez Polskę Niepodległości przez Szefów Kancelarii Senatu i Kancelarii Prezydenta RP, było równocześnie VII seminarium w ramach projektu „Archiwa Przełomu 1989-1991”.
Otwierając obrady organizatorzy – szefowie obu Kancelarii, ministrowie Jakub Kowalski i Halina Szymańska, przypomnieli założenia programowe projektu. Jego celami jest m.in. upowszechnianie wiedzy Polaków o transformacji ustrojowej naszego państwa z przełomu lat 1980. i 1990, o złożonościach tych przemian i ścierających się koncepcjach nowej Polski, w warunkach powstałych po upadku władzy komunistycznej. Celom tym służyć ma tworzona obecnie ogólnodostępna baza danych, gromadząca źródła na ten temat. Niepowtarzalną okazję do debaty o polskiej transformacji stwarza – zdaniem ministra Jakuba Kowalskiego – 100. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości.
W sympozjum udział wzięli reprezentanci instytucji archiwalnych, bibliotecznych, muzealnych i naukowo-badawczych. Marszałkowie Senatu i senatorowie wszystkich kadencji, świadkowie historii, jej uczestnicy i współtwórcy. CBW reprezentował kustosz w Ośrodku Informacji Naukowej, dr Adam Gałkowski.

W części oficjalnej obrad, po ich otwarciu przez szefów Kancelarii Senatu i Prezydenta RP, znalazły się sprawozdania z działalności Rady Programowej Projektu „Archiwa Przełomu” złożone przez senatora, prof. dra hab. Jana Żaryna, i dra Jana Kuligowskiego, dyrektora Archiwum Prezydenta RP.
Program sympozjum podzielony został na trzy grupy tematyczne: Panel 1. dotyczył 1989 roku „w pamięci świadków wydarzeń”; 2. poświęcony został rozważaniom nt. „Niepodległa 1918 roku – przesłanie w dobie transformacji lat 80. XX wieku”; 3. – „diagnozie stanu wiedzy na temat przemian w Polsce lat 80. XX wieku”.
Spośród „świadków historii” głos zabrali (kolejno): Piotr Łukasz Andrzejewski, Alicja Grześkowiak, Jan Wyrowiński, Eugeniusz Wilkowski, Andrzej Wielowieyski, Jerzy Kazimierz Pietrzak i Walerian Piotrowski. Wszyscy byli senatorami pierwszej i następnych kadencji, a niektórzy także marszałkami Izby (A. Grześkowiak, A. Wielowieyski i J. Wyrowiński). Dwoje pozostaje do dzisiaj nauczycielami akademickimi (A. Grześkowiak, E. Wilkowski). Tej części sympozjum przewodniczył senator Piotr Łukasz Andrzejewski.

W panelu II, którego moderatorem był prof. dr hab. Marek Kornat (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie), jego uczestnicy nawiązywali do przesłania, jakie niosło za sobą odzyskanie niepodległości w 1918 roku dla twórców transformacji ustrojowej lat 1980. Znalazło to wyraz w wystąpieniach prof. prof. Krzysztofa Kawalca z Uniwersytetu Wrocławskiego („Państwo czy Naród – spór o kształt Niepodległej”) i Andrzeja Nowaka z Uniwersytetu Jagiellońskiego („Niepodległość jako nienormalność”).
Oba interesujące, ale drugie – także prowokujące. W przypadku prof. Nowaka to nie zaskakuje, ponieważ niejednokrotnie dał się już poznać jako historyk rzetelny, uczciwy, ale też o bardzo wyrazistych poglądach. Tym razem, w swoich rozważaniach odwołał się do dwóch wypowiedzi z 1987 roku – Donalda Tuska o Polsce jako „nienormalności” oraz Jana Pawła II o „odnajdywaniu w życiu każdego z nas swojego Westerplatte”.
Ostatnią część obrad prowadził Jan Żaryn, senator IX kadencji i prof. UKSW. Dobór referatów i ich autorów – historyków, socjologów i politologów – wskazywał, że będzie to panel żywy i dyskusyjny. I tak też się stało.
Zadaniem przewodnim panelu III było dokonanie diagnozy wiedzy na temat polskich przemian lat 1980. I tak, prof. dr hab. Andrzej Dudek z UKSW postawił kwestię „Czego nie wiemy na temat przełomu politycznego 1989 r. w Polsce?”, a Jerzy Eisler, dyrektor warszawskiego Oddziału IPN i prof. Uniwersytetu Warszawskiego mówił na temat „Procesu przekształceń ustrojowych w Polsce w końcu lat 1980. – mity, stereotypy, wizje”. Zawiłości polskiej drogi do NATO „wobec rozwiązania Układu Warszawskiego i opcji atlantyckiej 1989-1992” przedstawił Sławomir Cenckiewicz, prof. Akademii Sztuki Wojennej i dyrektor Wojskowego Biura Historycznego.
Kolejny referent, dr Andrzej Zybertowicz z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i doradca Prezydenta RP, próbował odpowiedzieć na pytanie: „Koniec komunizmu: upadek, obalenie czy demontaż kontrolowany?”. Niejako naturalnym dopełnieniem tego wystąpienia były rozważania dra hab. Jana Majchrowskiego, prof. UW, nad dylematem „Dwie niepodległości, czyli między wybuchem a powolnym spalaniem”.

W seminarium wzięło udział kilkanaście osób – świadków historii oraz specjalistów. Pomimo że przekrój tematyczny ich wystąpień był bardzo zróżnicowany, można jednak wskazać wspólne obszary zainteresowań skupiające najwięcej uwagi – interpretacja procesów i wydarzeń z przeszłości, diagnoza społecznej wiedzy o nich oraz pytania „dokąd zmierzamy”.
Niewątpliwym dorobkiem seminarium jest przypomnienie znaczenia transformacji ustrojowej z lat 1989/1990, ich znaczenia dla przyszłości Polski oraz nawiązanie do 100. Rocznicy odzyskania niepodległości. Trwałym dorobkiem tego wydarzenia zaś – publikacje Senatu RP, już trzy, które omówiła dyr. Biura Analiz, Dokumentacji i Korespondencji Kancelarii Senatu Agata Karwowska-Sokołowska.

Tekst i zdjęcia: dr A. Gałkowski, Ośrodek Informacji Naukowej CBW







Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych