Centralna Biblioteka Wojskowa
Aktualności
78 rocznica zbrodni katyńskiej
05.04.2018
 

3 kwietnia 1940 roku rozpoczęto likwidację obozu jenieckiego w Kozielsku, a dwa dni później obozów w Starobielsku i Ostaszkowie. Tak zapoczątkowano jedną z największych, w całych dziejach Rzeczpospolitej, zbrodni ludobójstwa dokonanej na elicie polskiego narodu.

W wyniku sowieckiej agresji na Polskę, prowadzonej od 17 września 1939 roku do niewoli trafiło około 240 tys. polskich żołnierzy (w tym 10 tys. oficerów) oraz funkcjonariuszy Policji Państwowej, żandarmerii, Korpusu Ochrony Pogranicza i wywiadu. Brak możliwości przetrzymywania tak dużej liczby jeńców spowodował zwolnienie połowy, a po pewnym czasie większości szeregowców i podoficerów. Pozostałych umieszczono w specjalnych obozach NKWD. Do marca 1940 roku około 8,5 tys. oficerów skoncentrowano w dwóch obozach jenieckich w Kozielsku i Starobielsku. Żandarmów, policjantów i pograniczników umieszczono w obozie w Ostaszkowie.

5 marca 1940 roku na podstawie tajnej uchwały Biura Politycznego sowieckiej partii komunistycznej WKP(b), którą szef NKWD Ławrientij Beria skierował do Stalina, wydano decyzję o rozstrzelaniu polskich oficerów, więzionych w obozach jenieckich. Likwidację obozów rozpoczęto między 3 a 5 kwietnia 1940 roku. Powołane Kolegium Specjalne NKWD zajęło się stroną organizacyjną ludobójstwa. Zadbano, by mimo jego kolosalnej skali, zostało dokonane w sposób tajny zarówno przed społecznością międzynarodową, jak i własnymi obywatelami. Przez następnych sześć tygodni polscy żołnierze wywożeni byli z obozów grupami do miejsc kaźni.

Oficerów z Kozielska przewieziono do Katynia i zamordowano strzałami w tył głowy. Jeńców ze Starobielska zabito w pomieszczeniach NKWD w Charkowie, a ich ciała pogrzebano na przedmieściach miasta. Oficerów z Ostaszkowa rozstrzelano w gmachu NKWD w Kalininie, a pochowano w miejscowości Miednoje. Egzekucje trwały od kwietnia do maja 1940 roku.  Ogółem zamordowano 21 857 obywateli polskich, w tym 9 631 oficerów Wojska Polskiego i służb mundurowych. Dodatkowo ofiarami zbrodni padło również 7 305 więźniów przetrzymywanych w zachodnich obwodach Ukrainy, Białorusi i Litwy.

Przyczyną skazania na śmierć polskich oficerów nie były jakiekolwiek udowodnione winy, lecz sama przynależność do narodu polskiego oraz jego określonych warstw i klas społecznych. Był to więc mord popełniony na elicie przywódczej narodu w ramach likwidacji państwa polskiego i jego armii, oraz przeciwdziałaniu odrodzeniu Rzeczpospolitej. Objął tych, którzy chcieli walczyć o niepodległość ojczyzny oraz przeciwstawiliby się wszelkim próbom zniewolenia przez Sowietów.

Tekst: MB
Foto: ze zbiorów CBW


Pierwsza strona tajnej uchwały Biura Politycznego sowieckiej partii komunistycznej WKP(b) z 5 marca 1940 roku, na podstawie której wydano decyzję o rozstrzelaniu polskich oficerów

 
Zwłoki zamordowanych polskich oficerów.
Fotografia z 1943 roku, po odkryciu masowych
grobów przez Niemców

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych